Toekomstige vormen van Ontwikkelingssamenwerking

Ontwikkelingssamenwerking is een actueel Europees thema. Zowel nationale overheden als de Europese Commissie en het Europees Parlement worstelen met de vraag of de huidige vormen van ontwikkelingssamenwerking passen in een globaliserende wereld, waar mensen op allerlei manieren in verbinding staan met elkaar. Recent onderzoek in Nederland wijst uit dat veel mensen twijfels hebben bij de manier waarop de huidige ontwikkelingssamenwerking wordt uitgevoerd. Men vindt dat de hulp niet aan de juiste mensen ten goede komt, dat de vorm waarin de hulp wordt gegeven niet voldoet, of dat er in Nederland zelf genoeg problemen zijn.

Tegelijkertijd, reizen Nederlanders naar alle delen van de wereld, op zoek naar authentieke ontmoetingen en andere culturen. Veel jongeren doen enkele maanden vrijwilligerswerk in een arm land. Werkenden combineren hun vakantie steeds vaker met vrijwilligerswerk en vanuit Nederland worden kunstprojecten in bijvoorbeeld de sloppenwijken van Brazilië uitgevoerd. Weer anderen verzamelen kleding en speelgoed voor weeshuizen in Oost Europa en brengen die daar zelf met vrachtwagens heen. Dertigers en veertigers die bij internatonale bedrijven werken, spreken het management aan op het sociaal beleid van de organisatie en het belang van maatschappelijk verantwoord ondernemen. Mensen willen zich steeds meer op een eigen individuele manier verhouden tot de wereld en zelf aan het stuur staan bij de vormgeving van hun betrokkenheid. Wanneer ze geconfronteerd worden met armoede en onderontwikkeling neigen steeds meer mensen ertoe om zelf een stichting of een ontwikkelingsproject in het leven te roepen, dat hen de mogelijkheid biedt zelf direct betrokken te zijn en dat vertrouwen uitstraalt naar hun directe kring van familieleden en bekenden.

In Nederland wonen veel mensen met een vluchtelingen- of migrantenachtergrond. Zij hebben hun eigen kanalen en manieren om met geld en kennis bij te dragen aan de ontwikkeling van hun landen van herkomst. Zij doen dit door direct geld over te maken aan hun eigen familie, maar ook in de vorm van aparte stichtingen die concrete projecten in het land van herkomst steunen, of door het starten van bedrijven die producten aan Nederland leveren en waar mensen uit kwetsbare groepen werken. De gezamenlijke bijdragen van migranten en vluchtelingen overtreffen in volume die van de officiële ontwikkelingshulp.

Met het activerend onderzoek naar nieuwe vormen van ontwikkelingssamenwerking wil de stichting BMP onderzoeken in hoeverre bovenstaande ontwikkelingen invloed hebben op het denken over ontwikkelingssamenwerking. Ze wil dit doen door na te gaan op welke manier twee groepen dertigers en veertigers, een groep van Nederlandse komaf en een groep met een vluchtelingen/ migrantenachtergrond, aankijken tegen ontwikkelingssamenwerking, op welke manier zij zich daarbij betrokken voelen en welke vormen zij denken dat passend zijn in de huidige tijd van globalisering, individualisering en toenemende communicatiemogelijkheden. Doel van het onderzoek is om nieuwe handelingsperspectieven te ontwikkelen voor beleidsmakers bij de Europese Commissie, Europarlementariërs, nationale ontwikkelingsorganisaties en de nationale overheid.

Werkwijze
Het project wordt uitgevoerd volgens de methode van activerend onderzoek. Dit is een multidisciplinaire vorm van onderzoek waarbij niet alleen bestaande gegevens en meningen worden verzameld, maar mensen ook worden uitgedaagd nieuwe gedachten en inzichten te ontwikkelen en te reageren op stellingen en voorstellen van anderen. De stichting BMP heeft ruime ervaring met deze vorm van onderzoek.

Het activerend onderzoek naar participatie van burgers bij nieuwe vormen van ontwikkelingssamenwerking stelt de deelnemers in staat:
· hun verbondenheid met de rest van de wereld te duiden
· biedt mogelijkheden daar nieuwe vormen voor te bedenken   en uit te wisselen
· standpunten te bundelen
· onderling te debatteren in de vorm van elektronische   uitwisseling van argumenten
· nieuwe visies voor te leggen aan beleidsmakers / politici /   opiniemakers
· hen uit te dagen te reageren
· en daar een eigen visie naast en/of tegenover te zetten
· met elkaar nieuwe handelingsperspectieven te ontwikkelen   voor burgers en voor beleidsmakers, politici en burgers zelf.

Gedetailleerde beschrijving

Het onderzoek bestaat uit twee delen. Deel 1 kent de volgende onderdelen: 1. Interviews Er wordt een veertigtal open interviews gehouden met mensen uit verschillende lagen van de bevolking van tussen de dertig en vijftig jaar, van Nederlandse en niet westerse komaf. De helft bestaande uit mensen, zonder speciale banden met het thema ontwikkelingssamenwerking (o.a. vakbondsleden) , de andere helft uit mensen die persoonlijk op één of andere wijze met dit onderwerp bezig zijn, bijvoorbeeld doordat ze een eigen stichting hebben. In de interviews komen de volgende hoofdvragen aan de orde: · Hoe beleven de deelnemers aan de interviews hun burgerschap? · Hoe kijken zij aan tegen de toenemende globalisering? · Hoe zien ze zich zelf als burger in deze wereld van internationale relaties en snelle communicatie? · Hoe denken zij over vraagstukken van armoede en onderontwikkeling? · Wat zijn voor hen aansprekende vormen voor ontwikkelingssamenwerking? · Wat is er nodig om die vormen verder te ontwikkelen? De uitkomsten van de interviews worden geanalyseerd op dissensus, consensus en creatieve gedachten. 2. Interpretatie uitkomsten en ontwikkeling discussie- en debat stellingen Aansluitend op de interview ronde vindt er een expert meeting plaats waarin een aantal geïnterviewden, enkele journalisten, wetenschappers, vertegenwoordigers van migranten- en vluchtelingenorganisaties, politici, en opiniemakers, deelnemen. Hoofdvragen voor deze experts meeting zijn: wat zijn de hoofdkenmerken van ontwikkelingssamenwerking in de nieuwe tijd? Welke vormen kan deze ontwikkelingssamenwerking aannemen en hoe ziet de relatie tussen burgers en Europa eruit op dit vlak? Hoe kunnen de gedachten die hierover ontwikkeld worden in aansprekende debat en discussiestellingen worden gegoten die een rol kunnen spelen in het maatschappelijk discours over de toekomst van (Europese) ontwikkelingssamenwerking. 3. Stimuleren van een publiek debat over toekomstige vormen van Europese ontwikkelingssamenwerking Stimuleren van het debat, o.a. door de uitkomsten van interviews en de ontwikkelde discussie- en debatonderwerpen te publiceren op internet, in een opiniërend artikel in een van de grotere dagbladen en via een landelijk radioprogramma, teneinde in deel twee een basis te hebben voor verdere verdieping en verbreding van het debat. Gedacht wordt aan een programma zoals Goede Morgen Nederland op Radio 1. Deel 1 wordt afgerond met een beknopt verslag,voor Europarlementariërs, leden van de Tweede kamer en vertegenwoordigers van ontwikkelingsorganisaties. In dit verslag wordt tevens een beknopte opzet opgenomen van het programma van het tweede deel van het project, dat circa acht maanden zal duren. Onderdelen van het programma van deel 2 zijn in ieder geval een internetdebat onder o.a. vakbondsleden en werknemers van internationale bedrijven en de uitwerking van een tiental essays door politici, beleidsmakers en journalisten. Planning Het project is onderverdeeld in vier fases: Fase 0: voorbereiding, duur twee maanden Samenstelling stuurgroep, vraagstelling interviews, benaderen te interviewen personen, benaderen vakcentrales en bedrijven, contacten dagbladen en radio. Fase 1: duur drie maanden 40 interviews, en beschrijving uitkomsten interviews Fase 2: duur drie maanden Inhoudelijke voorbereiding expertmeeting, definitieve samenstelling experts groep. Feitelijke organisatie experts meeting. Fase 3: duur drie maanden Publiciteit en maatschappelijk debat, lancering discussie- en debatonderwerpen, publicatie opiniërend artikel, uitzending er radioprogramma en voorbereiding deel 2 Fase 4: duur een maand Beknopt verslag publicatie uitkomsten en programmering deel 2.