In het eerdere project Levensloop Oudere Vluchtelingen (LOV) heeft BMP samen met andere organisaties geëxperimenteerd met programma's rond levensverhalen en expressie van oudere vluchtelingen. Het succes van deze experimenten (zie Afgeronde projecten) heeft er toe geleid dat BMP samen met VluchtelingenWerk Nederland en Pharos, kenniscentrum voor vluchtelingen en gezondheid, een implementatietraject is gestart onder de titel 'De kracht van oudere vluchtelingen'.
Dit project richt zich op instellingen en organisaties die de kracht van oudere vluchtelingen willen versterken en hun isolement willen doorbreken.
Achterliggende visie is dat integratie gebaat is bij een actieve beweging die ruimte schept voor creativiteit en betrokkenheid van de diverse bevolkingsgroepen in Nederland.

Het project De kracht van oudere vluchtelingen kent verschillende onderdelen, zoals een werkconferentie, een publicatie, cursussen en een mobiel ondersteuningsteam. Het biedt betrokkenen de gelegenheid om kennis te nemen van de uitkomsten van het project LOV en om de in dit project ontwikkelde methodiek in praktijk te brengen.
Presentatie van het project LOV

In het kader van de LOV-projecten is er een docentenpool van enthousiaste kunstvakdocenten op de website te bekijken.

In het hele land zijn plaatselijke groepen van VluchtelingenWerk bezig met nieuwe LOV-projecten:

1. Alkmaar
2. Arnhem *
3. Cappelle a/s IJssel
4. Delft
5. Den Haag
6. Ede *
7. Eindhoven
8. Harderwijk
9. Heeswijk-Dinther
10. Helmond
11. Hoofddorp
12. Leiden (e.o.)
13. Nijmegen e.o.
14. Raalte e.o.
15. Rheden *
16. Schiedam
17. Stad Amsterdam (e.o)
18. Stad Utrecht (e.o.)
19. Tilburg
20. Uden
21. Veenendaal *
22. Vlaardingen
23. Wageningen *
24. Zoetermeer
25. Zuid Limburg
* afhankelijk van medefinanciering door provincie Gelderland

In Amsterdam heeft de Stichting Vluchtelingenwerk Amsterdam in aansluiting op het LOV-project een aantal bijeenkomsten georganiseerd voor 30 deelnemers uit verschillende landen. Tijdens deze bijeenkomsten konden zij al schilderend en tekenend hun herinneringen aan vroeger met anderen delen. Het project moet gezien worden als een zoektocht naar de geschiedenis van de oudere vluchtelingen.
Op de tentoonstelling 'Gebroken landschappen' zijn de resultaten te bewonderen van de deelnemers aan het Amsterdamse ‘schilderproject’. Voor de meeste deelnemers was het de eerste keer dat ze schilderden. Toch hebben ze ieder op hun manier geprobeerd hun herinneringen op het doek te zetten en op die manier hun eigen verhaal aan ons te presenteren. Het heeft geleid tot verrassende resultaten.


DE KRACHT VAN OUDERE VLUCHTELINGEN

Danzón Productions maakte drie portretten van oudere vluchtelingen tijdens het LOV-project van VluchtelingenWerk Utrecht.
Hieronder de portretten van Shirin Ali Mohammed en van Ibrahim Nabizada

Klik op de foto's om de filmpjes te starten.

Naast VluchtelingenWerkgroepen kunnen ook andere organisaties, instellingen en personen het initiatief nemen tot een LOV-project.
Hieronder staan de basiskenmerken van een LOV-project:

Korte samenvatting LOV-programma's

Doelen
LOV- programma’s kunnen variëren in lengte, groepssamenstelling en presentatievorm, de doelen zijn hetzelfde.
Deze zijn:
· Oudere vluchtelingen aan spreken als mensen met veel levenservaring en talent en niet als slachtoffers;
· Hen uitdagen hun levensverhalen door middel van verschillende expressietechnieken in beeld te brengen;
· Ertoe bijdragen dat ze zich als individu meer erkend voelen in wie ze zijn en wat ze kunnen;
· Ze te laten ervaren dat samenwerking tot nieuwe inzichten en andere vormen van waardering kan leiden;
· Er toe bij te dragen dat ze zich meer betrokken voelen bij de Nederlandse samenleving;
· De Nederlandse samenleving op een andere manier te informeren over de achtergronden van oudere vluchtelingen;
· Ze nieuwe krachten te laten ontwikkelen om hun isolement te kunnen doorbreken.

Kenmerken
LOV programma’s voldoen aan de volgende kenmerken:
· Er wordt gewerkt met gemengde groepen vluchtelingen van 45 jaar en ouder. Gemengd houdt in: mensen uit verschillende landen van herkomst en liefst mannen én vrouwen. Het is mogelijk de basisgroep van oudere vluchtelingen uit te breiden met mensen uit andere groepen zoals jongere vluchtelingen, oudere migranten en oudere Nederlanders;
· Tijdens de uitvoering van het programma wordt hoofdzakelijk Nederlands gesproken. De deelnemers kunnen elkaar wel helpen in hun eigen taal;
· In principe kan iedere oudere vluchteling die een beetje Nederlands spreekt meedoen aan het programma;
· De programma’s worden uitgevoerd door een projectleider en een expressiedocent.

Kwaliteiten docent
Een belangrijke kwaliteit van de docent is dat deze zich gevoelsmatig kan verdiepen in de belevingswereld van oudere vluchtelingen. Hij/zij moet goed aanvoelen welke manier van werken mensen uitnodigt om zichzelf te overwinnen en welke manier ertoe leidt dat er misschien nare herinneringen naar boven komen. Een autoritaire manier van werken kan in dit opzicht heel negatief uitwerken. Inlevingsvermogen is belangrijker dan het hebben van ervaring in het werken met mensen uit andere culturen.

Een andere belangrijke kwaliteit is, dat de docent niet alleen goed is in zijn vak en met individuele deelnemers kan werken, maar dat hij/zij ook gevoel heeft voor groepsprocessen en over technieken beschikt om groepsvorming te stimuleren.
Verder is het belangrijk dat de docent zowel oog heeft voor de eisen van de presentatie als voor de behoeften van de deelnemers.
Samengevat beschikt een docent die meewerkt aan een LOV programma over de volgende eigenschappen en kwaliteiten:
· Vakkennis;
· Ervaring in het werken met groepen en met individuen;
· Improvisatievermogen;
· Inlevingsvermogen;
· Voorstellingsvermogen;
· Enthousiasme;
· Een zekere mate van levenservaring;
· Een stimulerende houding.

Kwaliteiten projectleider
Uit de LOV-experimenten die 2004 zijn uitgevoerd, komt naar voren dat een geschikte projectleider over een aantal belangrijke kwaliteiten beschikt. Deze zijn:
· Oprechte belangstelling voor de levensverhalen van oudere vluchtelingen;
· Het vermogen om te communiceren met mensen die weinig Nederlands spreken;
· Inzicht in groepsprocessen en het vermogen om daarin bij te sturen;
· Een zeker stressbestendigheid;
· Vermogen tot improviseren;
· Organisatorische ervaring;
· En, als het kan, gevoel voor humor.

In de verschillende experimenten heeft degene die formeel optrad als projectleider altijd wel steun gekregen van vrijwilligers of collega’s. Dit had als voordeel dat er over de voortgang van het programma gecommuniceerd kon worden en dat er soms een apart iemand was die zich op de organisatie van de presentatie bezighield. Waar mogelijk, is het verstandig naast de formelere projectleider ook vrijwilligers in te schakelen.

Een speciale kwaliteit van de projectleiders is het “vertalen” van de bedoelingen van de docent voor de deelnemers. Hoewel de projectleiders van de experimenten allemaal de nodige ervaring hadden in het omgaan met vluchtelingen is dit niet per se een voorwaarde. Ook mensen die gewend zijn om met andere ouderen te werken of met andere groepen allochtonen kunnen optreden als projectleider. Aandacht voor de mensen en een luisterend oor zijn misschien wel de meest belangrijke kwalificaties.